Fani, czyli kulturowi naiwniacy?

Fani, czyli kulturowi naiwniacy? – Czy polskie kultury fanowskie XIX wieku skupiały “cultural dupes”, czyli kulturowych naiwniaków?

O znakomitej książce Agaty Łuksza, “Tort Marcello – kultury fanowskie w teatrze XIX wieku”, która opisuje, jak zachowywali się fani teatru pod trzema zaborami.

 

 

 

fani

 

 

 

 

Fani, czyli kulturowi naiwniacy?

Teatr w dziewiętnastym wieku odgrywa! znaczącą rolę w życiu europejskich społeczeństw zwłaszcza w dziele kształtowania tożsamości narodowej, zgodnie z przekonaniem romantycznego poety Friedricha Schillera, który uznawał istnienie sceny narodowej za warunek uformowania się narodu. Pisze Elżbieta Baniewicz w miesięczniku „Nowe Książki”.

 

Zaczyna ona od opisania powstawania teatrów narodowych w Europie, a na końcu swojego artykułu podsumowuje: “Praca Agaty Łukszy, posługującej się naukowymi metodami badania kultur popularnej i fanowskiej (sama bibliografia anglojęzyczna liczy kilkaset pozycji), udowadnia, że odbiorcy kultury rozrywkowej, wielbiciele gwiazd i celebrities tworzą kultury fanowskie, a te stały się zjawiskiem wielowymiarowym, ciekawym i par excellence politycznym. Przypadek polskich “fandomów teatralnych” wydaje się tu bardziej skomplikowany przez podział kraju między zaborców. Inaczej rzecz miała się w Warszawie, inaczej w Krakowie czy Lwowie, a jeszcze inaczej w Poznaniu. Spotkania “z teatralnymi celebrities” stawały się także zalążkami wspólnot emocjonalnych, fani i fanki mogli tworzyć poza politycznymi uwikłaniami własne więzi społeczne i osobiste na gruncie swych afektów. A wszystkie te zjawiska dają się odtworzyć z listów, relacji prasowych, wspomnień, te zaś autorka wykorzystuje w sposób znakomity. Nie można zatem powiedzieć, by polskie kultury fanowskie XIX wieku skupiały “cultural dupes”, czyli kulturowych naiwniaków. Było wręcz przeciwnie.”

 

Cały artykuł:

https://e-teatr.pl/fani-czyli-kulturowi-naiwniacy-49047

 

 

 

 

 

Agata Łuksza, Tort Marcello. Kultury fanowskie w teatrze XIX wieku, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2023.

 

Mocno czekoladowy tort Marcello, który na specjalne okazje pojawia się na polskich stołach, powstał jako hołd dla warszawskiej aktorki, Heleny Marcello, związanej z Teatrami Warszawskimi przez ponad czterdzieści lat – od 1879 do 1923 roku. Choć nie sposób dziś ustalić oryginalnej receptury tego odświętnego ciasta, w jego nazwie zachowało się uwielbienie, którym obdarzano artystkę, przetrwała fascynacja i entuzjazm, jakie budziła – ona sama i jej gra sceniczna. Tort Marcello to zatem jeden z historycznych śladów po teatralnych kulturach fanowskich, które wyłaniały się na ziemiach polskich w XIX i na początku XX  wieku. Książka Tort Marcello odzyskuje wczesne doświadczenia i praktyki fanowskie – pomimo że stanowiły one ważny element polskiego życia teatralnego, zostały uznane za zbyt błahe, by o nich pamiętać. Jest opowieścią o dziewiętnastowiecznych teatromanach i teatromankach, miłośnikach i miłośniczkach gwiazd scenicznych i przedstawień teatralnych, ujawniającą sploty między historią teatru i historią fanostwa. Kim byli dziewiętnastowieczni fani i fanki? Jak przedstawiały ich ówczesne media? Jak okazywali swoją pasję? To podstawowe pytania, które padają w Torcie Marcello.

 

https://www.universitas.com.pl/produkt/4354/Tort-Marcello-Kultury-fanowskie-w-teatrze-XIX-wieku


#teatr